Europejskie Porozumienie d/s Rozwoju Fuzji (European Fusion Development Agreement) - EFDA jest porozumieniem zawartym między jednostkami badawczymi i Komisją Europejską w celu umocnienia ich koordynacji i współpracy oraz uczestniczeniu we wspólnych przedsięwzięciach. Jej działania obejmują:
- Koordynację prac w zakresie fizyki i technologii w laboratoriach należących do Unii Europejskiej.
- Wykorzystywanie największego obecnie na świecie układu typu Tokamak, którym jest JET (Joint European Torus) pracujący w Culham w UK.
- Szkolenia i umożliwienie rozwoju kariery zawodowej obywateli UE w międzynarodowych projektach badawczych związanych z fuzją termojądrową.
W skład EFDA wchodzą następujące zespoły zadaniowe i grupy tematyczne:
Plasma Wall Interaction Task Force
Task Force Leader Karl Krieger; IPP Wojtek Fundamenski, CCFE; Marek Rubel, VR; Sebastijan Brezinsek, FZJ – deputies EFDA Responsible Officer Roman Zagorski Association Euratom/IPPLM Contact Person Monika Kubkowska
Integrated Tokamak Modelling Task Force
Task Force Leader Gloria Falchetto, CEA Rui Coelho, IPFN; David Coster, IPP – deputies EFDA Responsible Officer Denis Kalupin Association Euratom/IPPLM Contact Person Roman Stankiewicz
Fusion Materials Topical Group
Topical Group Leader Sergey Dudarev, CCFE Michael Rieth – deputy EFDA Responsible Officer Sehila Gonzalez Association Euratom/IPPLM Contact Person Elżbieta Fortuna-Zaleśna
Diagnostics Topical Group
Topical Group Leader Andrea Murari, ENEA Didier Mazon, CEA; Jesus Vega, Ciemat; Marc Beurskens, CCFE – deputies EFDA Responsible Officer Danilo Pacella Association Euratom/IPPLM Contact Person Marek Scholz
MHD Topical Group
Topical Group Leader Piero Martin, ENEA Simon Pinches, CCFE; Hans-Rudolf Koslowski, FZJ – deputies Association Euratom/IPPLM Contact Person Ryszard Miklaszewski
Transport Topical Group
Topical Group Leader Clemente Angioni, IPP Volker Naulin, Riso; Paola Mantica, ENEA – deputies
Sociology
EFDA Responsible Officer Magdalena Gadomska
JET (Joint European Torus)
Projekt JET (Joint European Torus) to największy obecnie na świecie tokamak i jedyny, który może pracować na mieszaninie deuteru i trytu (pozostałe pracują na czystym deuterze lub wodorze). Laboratorium JET w Culham w Wielkiej Brytanii jest głównym europejskim ośrodkiem badawczym w dziedzinie fuzji. Na tokamaku JET przeprowadza się najważniejsze eksperymenty nie tylko w Europie ale i na świecie. Stał się on wyróżniającym się laboratorium na skalę światową i zapewnił krajom europejskim przodujące miejsce w dziedzinie badań nad fuzją jądrową. W ponad dwudziestu krajach członkowskich Unii Europejskiej znajdują się mniejsze urządzenia fuzyjne, na których przeprowadzane są eksperymenty komplementarne. Poza Europą największe tokamaki znajdują się w Japonii – JT-60 oraz w Stanach Zjednoczonych, w Princeton – TFTR. Projekt JET został zaakceptowany w 1974 roku, zaczął działać w 1983 i do roku 1990 wykonał zadanie do którego został powołany. Od 1990 roku w nowym programie badawczym, JET jest wykorzystywany do międzynarodowych eksperymentów w zakresie fuzji jądrowej.
W tokamaku JET, w krótkich impulsach charakterystycznych dla tego typu urządzeń, udało się wytworzyć dużą moc reakcji fuzji deuteru i trytu, wynoszącą około 16 MW. Zdołano osiągnąć warunki bliskie ‘break-even’ kiedy moc wyjściowa jest równa mocy wejściowej, potrzebnej do zapoczątkowania reakcji fuzji. Ponadto JET zademonstrował, że tokamak wykorzystujący tryt jako paliwo, może działać bezpiecznie a substancje radioaktywne mogą być obsługiwane za pomocą urządzeń zdalnej manipulacji.